فصل شانزدهم - موجبات گسستگى پيوندها گاهى در پيوستگى اندام‌ها جدائى مىافتد و در آنها گسستگى ايجاد مىشود . اين حالات در اصطلاح « تفرق الاتصال » يعنى جدائى در پيوند ناميده مىشود . عوامل اين حالات بر دو نوعند : عوامل درونى و عوامل بيرونى . عوامل درونى عبارتند از : 1 - خلطخورنده و يا سوزان و يا تركننده و سستىآور . 2 - ماده خشكىزاى ترك‌دهنده كه در اندام ايجاد ترك مىكند . 3 - باد كردنىها كه اندام را كشيدگى مىدهند . 4 - مادهء بادى كه در اندام فرو شود ( غارز ) . 5 - خلطى كه با حركت خود اندام را كشيدگى مىبخشد . 6 - خلطى كه بر اثر حركت آن به اندام كاهش روى مىآورد . 7 - خلطى كه بر اثر افزايش نيروى جنبش ، به بدن نفوذ مىكند . 8 - ماده خلطى كه در اندام فرورود . منبع و منشاء اين حالات يادشده همگى يا شدت حركت است و يا افزايش ماده . مثلا اگر جنبش نيروى دافعه شديد باشد مواد دفعى را از راه معبرهاى غير طبيعى بيرون مىراند . يا اينكه امتلاء اين گسستگى را بوجود مىآورد ، مانند نعره كشيدن شديد و يا پرش و جهش شديد و يا مانند تركيدن دمل‌ها . عوامل بيرونى كه موجب گسستگى پيوند اندام‌هاى تن مىشود عبارتند از : 1 - اشيائى كه بر اندام وارد مىشوند و آن را تمدد مىبخشند ، مانند طناب و بند و چيزهاى سنگين . 2 - اشياء برنده كه بوسيله آنها بريدگى ايجاد مىگردد مانند تيغ و شمشير و . . . 3 - چيزهائى كه مىسوزانند مانند آتش . 4 - اشيائى كه كوفتگى ببار مىآورند مانند سنگ . اگر چيزى مانند ضربهء سنگ بر جاى تهى نشيند بخش ضربت خورده شكاف برميدارد و اگر به موضع پر و سفت بخورد آوند ترك برميدارد . 6 - وسايل از هم دريدن يا گاز گرفتن . چنين حالاتى از سگ‌ها و مار و انسان سرميزند .